ПСИХОЛОГ-КОНСУЛЬТАНТ У СИСТЕМІ ОХОРОНИ ЗДОРОВ’Я УКРАЇНИ ТА КРАЇНАХ СВІТУ: ТРАДИЦІЇ ТА ТРЕНДИ 2026 РОКУ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/psyspu/2026.1.9

Ключові слова:

клінічний психолог, професійні функції, напрямки роботи, сучасні тренди, відмінності від психотерапії, кризове втручання, психоутворення, командна взаємодія, управління болем, VR-технології, розвиток ресурсів, допомога в усвідомленні проблеми навички саморегуляції, підвищення самооцінки клієнта, оцінка прогресу

Анотація

Стаття присвячена актуальним питанням діяльності психологів з консультування, що працюють у сфері охорони здоров’я. В статті розкриваються їх професійні функції, ключові завдання, важливі принципи, основні напрямки роботи, відмінності від психотерапевтичної роботи, роль психологічного консультування, як ключового елементу комплексної терапії, й сучасні тренди у психологічному консультуванні. Зазначається, що на думку автора статті, професійні функції психолога-консультанта мають включати діагностику запиту і стану клієнта, побудову довірчих відносин, розробку індивідуального плану роботи, застосування консультаційних і деяких терапевтичних технік, доречних у консультуванні, допомогу в усвідомленні проблем, розвитку ресурсів і формуванні навичок саморегуляції та прийняття рішень, а також – оцінку прогресу, підтримки на підвищення самооцінки клієнтів. Також у статті приділена увага висвітленню питань функціонування психологів-консультантів у ЄС і США, зокрема вимог до освіти цих фахівців, локації їхньої праці, психостанів клієнтів, з якими вони мають право працювати, вимог до їх кваліфікації, нострифікації і ліцензування, основних завдань і обов’язків у роботі, психологічних трендів в 2026 році, професійних функцій та відмінностей між психологами-консультантами і клінічними психологами. У висновках наголошується, що у психологічному консультуванні в Україні та зарубіжних країнах є багато спільного, але є й певні відмінності, на які варто звернути увагу як при підготовці психологів з консультування в ЗВО, так і при висуванні вимог до діяльності практикуючих психологів-консультантів, які працюють в Україні у системі охорони здоров’я – специфічній сфері роботи психолога. Варті уваги і такі функції зарубіжних психологів-консультантів, як робота з психосоматикою та управління болем, використання VR-технологій для терапії, питання цифрового здоров’я, інтеграція психологічних даних з медичною картою пацієнта, кризове втручання, командна взаємодія, психоутворення та ін.

Посилання

Akdoğan R. Mental health in the context of occupational health and safety: Bibliometric trends and future perspectives. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, Vol.12(4). 2026. 524-536. https://izlik.org/JA55GG59CP

Balan R., Gumpel T. P. (2025). ChatGPT Clinical Use in Mental Health Care: Scoping Review of Empirical Evidence. 2025. JMIR mental health, Vol.12, e81204. https://doi.org/10.2196/81204

Bertuzzi V., Semonella M., Bruno D., Manna C., Edbrook-Childs J., Giusti E. M., Castelnuovo G., & Pietrabissa G. Psychological Support Interventions for Healthcare Providers and Informal Caregivers during the COVID-19 Pandemic: A Systematic Review of the Literature. International Journal of Environmental Research and Public Health 2021. Vol.18(13), 6939. https://doi.org/10.3390/ijerph18136939

Chen C., Zhang Y., Guo Q., Wang X., Chen S. Core Competencies for Psychological Counselors: A Scoping Review. Behavioral Sciences. 2025. Vol.15(2), 147. https://doi.org/10.3390/bs15020147

Craig, P., Dieppe, P., Macintyre, S., Michie S., Nazareth, I., & Petticrew, M. Developing and evaluating complex interventions: the new Medical Research Council guidance. BMJ; 2008. 337: a1655. https://doi.org/10.1136/bmj.a1655

Feng, Yigui, Wang, Qinglin, Liu, Ke, Chen, Xinhai, Yang, bo, Liu, Jie. AI PsyRoom: Artificial Intelligence Platform for Segmented Yearning and Reactive Outcome Optimization Method. 2025. https://doi.org/10.48550/arXiv.2506.06740

García, C.F., Cantero-García, M., Dorta-Afonso, D., Rueda-Extremera M. Factors associated with suicidal ideation in healthcare personnel: a systematic review. Front Psychol. 2025. 16:1717231. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1717231

Hu, H., Zhou, Y., Si, J., Wang, Q., Zhang, H., Ren, F., Ma, F., Cui, L. Beyond Empathy: Integrating Diagnostic and Therapeutic Reasoning with Large Language Models for Mental Health Counseling. 2025. https://doi.org/10.48550/arXiv.2505.15715

Kaihlaniemi J., Suonnansalo P., Kääriäinen M., Kaakinen P., Litendahl M., Paukkonen L., Laukkonen K., Oikarinen A. Patients' Experiences of Healthcare Professionals' Competence in Digital Counselling in Healthcare Settings-A Qualitative Systematic Review. Journal of advanced nursing. 2025; Vol.81(8):4388-4410. https://doi.org/10.1111/jan.16663

Kohrt B. A., Jordans M. J., Rai S., Shrestha P., Luitel N. P., Ramaiya M. K., Singla D.R., Patel V. Therapist competence in global mental health: Development of the ENhancing Assessment of Common Therapeutic factors (ENACT) ratingscale. Behaviour research and therapy. 2015. Vol.69, 11–21. https://doi.org/10.1016/j.brat.2015.03.009

Li, B., Paracha, S., Limniou, M., Zhang, X. Investigating the use of AI in psychological counseling: systematic review. Mental Health and Digital Technologies. 2026. Vol.3(1). pp. 3–31. https://doi.org/10.1108/MHDT-04-2025-0027

Saragih J., Fitri A. Doctoral Student’s Psychological Well-Being: A Scoping Review. Evolutionary studies in imaginative culture. Vol. 8.2. 2024. 1518-1529. https://doi.org/10.70082/esiculture.vi.1477

Tissa Maharani, & Hari Setiabudi Husni. AI-Driven Applications for Psychological Counseling: Global Trends and Impacts. International Journal Multidisciplinary Science. 2026. Vol. 5(1), 60-67. https://doi.org/10.56127/ijml.v5i1.2548

Vu D.N., Tan R., Moench L., Francke S.J., Woiwod D., Thomas-Odenthal, F., Stroth S., Kircher T., Hermann C., Dannlowski U., Jamalabadi H., Ji, S. Roleplaying with Structure: Synthetic Therapist-Client Conversation Generation from Questionnaires. 2025. ArXiv, abs/2510.25384.

World Health Assembly, №69. Framework on integrated, people-centred health services: report by the Secretariat. World Health Organization. 2016. https://iris.who.int/handle/10665/252698

Zábó V, Erát D, Vargha A, Vincze Á, Harangozó J, Iváncsics M, Farkas J, Balogh G, Pongrácz F, Bognár J, Nagy E, Gonda X, Purebl G. Mental health competencies are stronger determinants of well-being than mental disorder symptoms in both psychiatric and non-clinical samples. Sci Rep. 14, 12943 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598-024-63674-9

Zhu, S., Chen, Z., Bi, G., Li, B., Deng, Y., Wan, D., Peng, L., Xiao, X., Zhang, R., Lv, T., Hu, Z., Li, F., & Huang, M. Ψ-Arena: Interactive Assessment and Optimization of LLM-based Psychological Counselors with Tripartite Feedback. 2025. ArXiv, abs/2505.03293.

Калмиков Г.В. Психологія формування професійно-мовленнєвої діяльності майбутніх психологів. Монографія. 2019. Київ: Видавничий дім Слово», 316 с.

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-04-23