NAWYKI ŻYWIENIOWE I ZACHOWANIA PROZDROWOTNE STUDENTÓW PSYCHOLOGII NA PRZYKŁADZIE GDAŃSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ NAUK STOSOWANYCH
DOI:
https://doi.org/10.32782/olimpspu/2026.2.1Ключові слова:
żywienie, nawyk, psychologia, zdrowie, otyłośćАнотація
Wprowadzenie: Pogarszający się stan zdrowia ogółu populacji wynika z wielu aspektów oraz zachowań które są kreowane na co dzień. Psychologia jako nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka, analizując procesy myślowe, emocje, motywacje i relacje z otoczeniem, opiera się na badaniach empirycznych. Jej głównym celem jest zrozumienie, wyjaśnienie, przewidywanie oraz poprawa jakości ludzkiego życia. Psychologia jako nauka zajmująca się aspektem mentalnym pojęcia „Zdrowie” jest nieoceniona we wprowadzaniu pozytywnych zmian w życiu. Materiał i metody: Badanie przeprowadzono na podstawie ankiety za pośrednictwem Google forms na 6 studentach i 25 studentkach. Wnikliwej analizie poddano kompetencje nabywane podczas studiów i praktyk, program nauczania oraz indywidualne predyspozycje do zachowań prozdrowotnych. Badani również odpowiedzieli na pytania o wiedzę dotyczącą kompetencji i kierowania do specjalistów takich jak dietetyk czy psychodietetyk. Wyniki: Studenci jednocześnie deklarowali aktywność fizyczną na poziomie 2–3 razy w tygodniu oraz określili swoje samopoczucie jako dobre. Studenci którzy byli poza normą BMI określili swoją relację z jedzeniem jako „dobrą” podobnie jak respondenci będący w normie BMI. Wśród osób z BMI poza normą znalazły się również osoby deklarujące, że nigdy nie chorowały na otyłość. Może wynikać to z faktu określenia „choroby otyłościowej” w pytaniu. Należałoby uszczegółowić „nadwagę lub chorobę otyłościową”. Kompetencje Przyszli psychologowie potrafią trafnie rozpoznać potrzebę skierowania pacjenta do psychodietetyka jako terapeuty łączącego pracę nad sferą poznawczą i emocjonalną ze sferą fizyczną (odżywianie). Wnioski: Analiza tabel krzyżowych w kluczowych aspektach potwierdza potrzebę edukacji fizycznej, także na studiach niestacjonarnych jako element profilaktyki choroby. Świadomość potrzeb oraz własnych przymiotów zasługuje na szczególną uwagę, jednak wymaga jeszcze dalszych badań w empiryczny sposób. Bogaty oraz interdyscyplinarny już program można uzupełnić o wiedzę z zakresu żywienia, dietetyki, psychodietetyki co przełoży się na perspektywę kliniczną. W związku z rozbieżnością między deklarowaną wiedzą, a faktycznymi nawykami prozdrowotnymi, wartościowym kierunkiem byłoby skupienie edukacji nie tylko na tym co robić, ale przede wszystkim na tym, jak wdrożyć to w życie.
Посилання
Ansbacher HL., Ansbacher RR. The Individual Psychology of Alfred Adler: A Systematic Presentation in Selections from His Writings. Basic Books. New York. 1956.
Bandura A. (1977). Self-efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change. Psychological Review, 84(2), 191–215.
Bolton D. (2023). A revitalized biopsychosocial model: Core Theory, Research Paradigms, and Clinical Implications. Psychological Medicine, 53(16), 7504–7511.
Colledge F., Cody R., Buchner UG., Schmidt A., Pühse U., Gerber M., Wiesbeck G., Lang, UE. i Walter, M. (2020). Excessive Exercise – A Meta-Review. Frontiers in Psychiatry, 11, 521572.
Crowley J., Ball L. i Hiddink GJ. (2019). Nutrition in medical education: A systematic review. The Lancet Planetary Health, 3(9), e379–e389.
Fouad NA., Grus CL., Hatcher RL., Kaslow NJ., Hutchings PS., Madson MB., Collins FL., Jr. i Crossman RE. (2009). Competency benchmarks: A model for understanding and measuring competence in professional psychology across training levels. Training and Education in Professional Psychology, 3(4, Suppl), S5–S26.
Gałuszka A. (2021). Assessment of Health Behaviors Among Students of Selected Majors. Journal of Education, Health and Sport, 11(12), 139–149.
Gochman DS. Health Behavior Emerging Research Perspectives. New York : Plenum Press, 1988.
Graczyk M., Skalski D., Kowalski D. Portret psychologiczny ratownika wodnego : próba ujęcia na podstawie badań pilotażowych. W: Harabin R, i inne redaktorzy. Sytuacje kryzysowe w perspektywie krajowej i globalnej : wyzwania w obszarze pedagogiki i psychologii. Kielce : Oficyna Wydawnicza Staropolskiej Akademii Nauk Stosowanych, 2023, 209–25.
Kassim ARA., Jalis MH. i Mohamad M. (2026). Decoupling Cognitive Awareness from Dietary Action: A Theoretical and Empirical Analysis of the Nutritional Knowledge-Practice Gap Within the Malaysian Higher Learning Institution Ecosystem. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 10(26).
King AC., Whitt-Glover MC., Marquez DX., Buman MP., Napolitano MA., Jakicic J., Fulton JE., Tennant BL. i (2018) Physical Activity Guidelines Advisory Committee. (2019). Physical Activity Promotion: Highlights from the 2018 Physical Activity Guidelines Advisory Committee Systematic Review. Medicine & Science in Sports & Exercise, 51(6), 1340–1353.
Moska W., Skalski D., Kowalski D., Makar P. Trening zdolności motorycznych w pływaniu. Starogard Gdański: Pomorska Szkoła Wyższa, 2018, 214.
Lally P., van Jaarsveld CHM., Potts HWW. i Wardle J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.
McEachan RRC., Conner M., Taylor NJ. i Lawton RJ. (2011). Prospective Prediction of Health-Related Behaviours with the Theory of Planned Behaviour: A Meta-analysis. Health Psychology Review, 5(2), 97–144.
Mogre, V., Amoore BY. i Gaa PK. (2023). A scoping review of nutrition education interventions to improve competencies, lifestyle and dietary habits of medical students and residents. Journal of Nutritional Science, 12, e31.
Narodowy Fundusz Zdrowia. Zdrowe Dane NFZ – Waga zdrowia. Analiza wskaźnika BMI dorosłych pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce. Narodowy Fundusz Zdrowia. Warszawa. 2025.
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy. Krajowe badanie sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji polskiej – raport 2021. NIZP PZH–PIB. Warszawa. 2021.
Noetel, M., Sanders T., Gallardo-Gómez D., Taylor P., Del Pozo Cruz B., van den Hoek D., Smith JJ., Mahoney J., Spathis J., Moresi M., Pagano R., Pagano L., Vasconcellos R., Arnott H., Varley B., Parker P., Biddle S. i Lonsdale C. (2024). Effect of exercise for depression: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ, 384, e075847.
Oszwa U., Knopik T. (2023). Teoria autodeterminacji SDT jako inspiracja edukacyjno-wychowawcza. Studia z Teorii Wychowania, XIV(4), 165–179.
Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna. Wydanie specjalne. Kraków. 2024. s. 1–116.
Radosz Z., Paplaczyk M., Gruszczyńska M. i Tomaszewska-Kumela P. (2020). Zachowania zdrowotne studentów kierunków medycznych. Rozprawy Społeczne, 14(2), 151–164.
Rubino F., Puhl RM., Cummings DE., Eckel RH., Ryan DH., Mechanick JI., Nadglowski J., Ramos Salas X., Schauer PR., Twenefour D., Apovian CM., Aronne LJ., Batterham RL., Berthoud HR., Boza C., Busetto L., Dicker D., De Groot M., Eisenberg D., Flint SW., Huang TTK., Kaplan LM., Lingvay I., Rubino DM., Sumithran P., Thomas CE., Wilding JPH. i Dixon JB. (2020). Joint international consensus statement for ending stigma of obesity. Nature Medicine, 26(4), 485–497.
Ryan RM., Deci, EL. (2017). Self-determination Theory: Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness. The Guilford Press.
Schuch FB., Vancampfort D., Firth J., Rosenbaum S., Ward PB., Silva ES., Hallgren M., Ponce De Leon A., Dunn AL., Deslandes AC., Fleck MP., Carvalho AF., Stubbs B. (2018). Physical Activity and Incident Depression: A Meta-Analysis of Prospective Cohort Studies. The American Journal of Psychiatry, 175(7), 631–648.
Singh B., Murphy A., Maher C., Smith, AE. (2024). Time to Form a Habit: A Systematic Review and Meta-Analysis of Health Behaviour Habit Formation and Its Determinants. Healthcare, 12(23), 2488.
Uchnast Z. (2016). Różnice indywidualne ujmowane w terminach typów psychicznych Junga i stylów życia Adlera. Rocznik Filozoficzny Ignatianum, 22(2), 100–138.
Viskovich S., De George-Walker, L. (2019). An investigation of self-care related constructs in undergraduate psychology students: Self-compassion, mindfulness, self-awareness, and integrated self-knowledge. International Journal of Educational Research, 95, 109–117.
Wawrzyniak A., Traczyk, I. (2026). Understanding the Gap Between Nutritional Knowledge and Dietary Behavior Among Adolescents with Different BMI Statuses. Nutrients, 18(14), 2287
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.


